549 पटक हेरिएको देश मौन थिएन।
हावामा डर थियो, तर त्यसभन्दा ठूलो थियो परिवर्तनको चाहना।
पञ्चायत र बहुदलबीचको द्वन्द्वले गाउँ–गाउँमा राजनीति मात्र होइन, चेतना पनि बोकेको थियो। कोही सत्ता जोगाउने भाषण गर्दै थिए, कोही लोकतन्त्रको सपना बोकेर ढोका–ढोका ढकढकाइरहेका थिए। यही उथलपुथलको छायाँ सुदूरको सदरमुकाम चैनपुरमा रहेको एउटा सामान्य दलित परिवारको आँगनसम्म आइपुग्यो।
नेपाली कांग्रेसको राजनीतिमा सक्रिय रुद्रवीर स्नेहीको घरमा वि.सं. २०३४ सालमा एउटा शिशु जन्मियो—नाम राखियो प्रकाश। त्यो नाम संयोग मात्र थिएन, समयले उसलाई अँध्यारो चिर्ने उज्यालो बनाउँदै थियो।
गरिबी थियो, अभाव थियो, तर आत्मसम्मान र न्यायप्रतिको चेतनाले त्यो घर कहिल्यै खाली भएन।
वि.सं. २०४६ साल। देश सडकमा थियो।
गोली, लाठी र आँसुबीच लोकतन्त्रको नारा गुञ्जिरहेको थियो। त्यो आन्दोलनले किशोर प्रकाशको मनमा स्थायी छाप छोड्यो। लोकतन्त्र किताबको शब्द मात्र होइन, पसिनाले लेखिने इतिहास हो भन्ने कुरा उनले त्यही बेला बुझिसकेका थिए। त्यसैले वि.सं. २०४७ सालमा उनी नेविसंघको राजनीतिमा प्रवेश गरे—पदका लागि होइन, परिवर्तनका लागि।
विद्यार्थी जीवनसँगै संघर्ष पनि चर्किँदै गयो। उच्च शिक्षाको खोजीले उनलाई काठमाडौं पुर्यायो, तर उनको मन सधैँ सुदूरमै अडिएको थियो। बुवाको प्रेरणा र आफ्नै अनुभूत पीडाले उनलाई नेपाली कांग्रेसको भ्रातृ संगठन नेविसंघको सक्रिय राजनीतिमा झन् गहिरो बनायो।
दुर्गम जिल्लाको आवाज राजधानीमा सुनिनु सजिलो थिएन। अझ दलित समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दै बोल्नु भनेको दोहोरो संघर्ष थियो—समाजसँग पनि, संरचनासँग पनि।
तर प्रकाश रसाइली त्यस्ता थिएनन्, जो चुप लागेर सहन्छन्।
उनी बोले—स्पष्ट, खरो र निर्भीक।
यही साहसले उनलाई नेपाल दलित संघको केन्द्रीय महासचिव बनायो। त्यो पद उनको लागि सम्मान मात्र थिएन, जिम्मेवारी थियो। देशभर दलितमाथि भएका अपमान, हिंसा, अन्याय र जातीय विभेदविरुद्ध उनी आवाज बने। नारा मात्रै होइन, नीति र दबाबको राजनीति गरे। अधिकारकर्मीको रूपमा उनको उपस्थितिले पीडितहरूलाई भरोसा दिलायो—“हामी एक्ला छैनौं।”
शैक्षिक आन्दोलन चलिरहेकै थियो।
वि.सं. २०६० सालमा नेविसंघको केन्द्रीय सदस्य बनेका प्रकाश रसाइली २०६२/०६३ को ऐतिहासिक जनआन्दोलनमा अग्रपंक्तिमा उभिए। निरंकुशताविरुद्धको लडाइँ सजिलो थिएन। प्रहरी हिरासत पुगे, अपमान सहनुपर्यो, तर विचार कैद भएन। उनी झन् कठोर बने—डरले होइन, विश्वासले।
नेपाली कांग्रेस बझाङको राजनीतिमा उनी तीन पटक महासमिति सदस्य बने। चौधौं महाधिवेशनले उनलाई पार्टीको केन्द्रीय सदस्यको जिम्मेवारी दियो। वि.सं. २०६४ सालमा समानुपातिक प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेर संसद् पुगेपछि, सदनमा उनको आवाज मौन भएन।
सामाजिक रूपान्तरण, जातीय विभेदको अन्त्य, लैङ्गिक समानता र दुर्गम क्षेत्रको पीडा—यी उनका भाषणका मूल विषय थिए। उनका ती गर्जन आज पनि डिजिटल इतिहासमा सुरक्षित छन्—युट्युबमा, युवाहरूका आँखामा, चेतनामा।
एक अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाले गरेको सर्वेक्षणमा तत्कालीन समयमा देशभरका उत्कृष्ट पाँच सांसदभित्र पर्नु संयोग थिएन। त्यो संघर्षको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता थियो।
आज, विशेष महाधिवेशनमार्फत नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सह–महामन्त्री रहेका प्रकाश रसाइली बझाङ जिल्लाबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यका उम्मेदवार हुन्।
उनी पद खोज्दै आएका नेता होइनन्, दायित्व बोकेर अघि बढेका पात्र हुन्। विकास, सुशासन र सामाजिक रूपान्तरण उनका नारा मात्र होइनन्—जीवनका अभ्यास हुन्।
बझाङका पहाड, खोला, बाटो नपुगेका बस्ती र आवाज नपुगेका सपना—यी सबैसँग उनको सम्बन्ध भावनात्मक छ। यही कारण उनी आज बझाङका लागि आशा हुन्, भरोसा हुन् र विश्वास हुन्।
यो निर्वाचन केवल जित–हारको प्रश्न होइन।
यो इतिहास दोहोर्याउने कि भविष्य बनाउने निर्णय हो।
विजयपछि क्याबिनेट मन्त्री बन्ने सम्भावना बोकेका प्रकाश रसाइली सुदूरको विकासलाई राष्ट्रिय प्राथमिकतामा रूपान्तरण गर्न सक्ने, भरोसायोग्य नेता हुन्।
प्रकाश रसाइली—
जो अँध्यारोबाट आएको उज्यालो हो,
जो राजनीति होइन, परिवर्तनको कथा हो।
